Futbolda Kurumsal Körlük ve Döngü

 

Futbolda Kurumsal Körlük ve Döngü: Görülen Sorunlar, Görülmeyen Sistemler

Futbolda tekrar eden krizlerin ardındaki düşünme biçimlerine dair bir değerlendirme.

Futbolda en kolay yapılan şey, gözümüzün önünde duran problemi mutlak gerçek kabul etmektir.

Kötü geçen birkaç hafta, kaçan puanlar, tribün tepkileri, tartışmalı transferler ya da teknik direktör değişiklikleri çoğu zaman bütün hikâyenin kendisi gibi görünür.

Oysa futbolun en yaygın entelektüel yanılgılarından biri tam da burada başlar: Belirtileri, sebeplerin yerine koymak.

Bir kulübün yaşadığı sportif dalgalanma sahada görünür; fakat kökleri çoğu zaman saha çizgilerinin çok daha ötesinde bulunur.

Bu nedenle bazı sorulara yeniden bakmak gerekir.

Sorun gerçekten o gün kaybedilen maç mıdır? Tartışmanın merkezindeki oyuncu mudur? Yoksa bunlar, daha derindeki yapısal eksikliklerin yalnızca görünen yüzü müdür?

Kurumsal körlük tam da bu noktada ortaya çıkar.

Bu kavram cehaleti ya da kötü niyeti tarif etmez. Çoğu zaman iyi niyetli, yoğun baskı altında çalışan ve kulübü için en iyisini isteyen insanların, içinde bulundukları sistemin büyük resmini görememesiyle ilgilidir.

Futbolda zaman dardır. Beklenti yüksektir. Sonuç baskısı ise düşünme alanını daraltabilir.

Böyle dönemlerde organizasyonlar bazen problemi çözmek yerine, problemin en görünür parçasına müdahale eder.

Ve fark edilmeden bir döngü oluşur.

Yeni sezon heyecanıyla başlayan süreç, ilk sarsıntılarda yön değiştiren reflekslere dönüşebilir. Oyun modeli tam yerleşmeden kadro yeniden şekillenir, roller netleşmeden beklentiler büyür, sabır ile durağanlık birbirine karıştırılır.

Bazen scout departmanının aylar süren raporları yönetim değişimiyle rafa kalkar. Bazen bir teknik ekibin inşa etmeye çalıştığı oyun dili, kısa vadeli sonuç baskısının içinde yarım kalır.

Ve kulüp çoğu zaman aynı soruları, yalnızca farklı isimlerle yeniden tartışmaya başlar.

Futboldaki birçok tekrarın sebebi, insanların yetersizliği değil; sistemlerin yeterince öğrenememesidir.

İşte tam burada karar alma meselesi önem kazanır.

Malcolm Gladwell, Blink kitabında insan zihninin bazen saniyeler içinde güçlü örüntüler yakalayabildiğini anlatır. Futbolda da deneyimli insanların sezgileri küçümsenemez.

Bir scoutun karaktere dair ilk hissi, bir teknik adamın oyuncu profiline ilişkin sezgisi ya da yöneticinin kriz anındaki içgörüsü değerli olabilir.

Ancak aynı gerçek başka bir uyarıyı da beraberinde getirir:

Sezgi, sağlıklı bir sistem içinde üretildiğinde güçtür; baskının, önyargının ve dağınık karar mekanizmalarının içinde ise kolayca refleks hâline dönüşebilir.

Bu nedenle modern futbolda asıl mesele hızlı kararlar vermek değildir. Asıl mesele, kararların hangi organizasyonel zemin üzerinde üretildiğidir.

Bazı kulüplerin benzer bütçelerle farklı sonuçlar üretmesi de burada anlam kazanır. Çünkü futbol yalnızca oyuncu kalitesiyle şekillenmez.

Karar alma kültürü, rol netliği, teknik yapı ile yönetim arasındaki senkronizasyon, kurumsal hafıza ve taraftarla kurulan güven ilişkisi; çoğu zaman skor tabelasında görünmeyen fakat sonucu derinden etkileyen alanlardır.

Bugünün futbolunda sürdürülebilir başarıyı belirleyen unsur, yalnızca iyi oyunculara sahip olmak değildir.

Öğrenebilen organizasyonlar inşa edebilmektir.

Belki de futbolda sormamız gereken en önemli soru şudur:

Bir kulüp her krizde yeni cevaplar mı arıyor, yoksa aynı cevapları farklı zamanlarda yeniden mi üretiyor?

Çünkü bazen sorun görünen yerde değildir.

Ve bazen futbolun en büyük körlüğü, sahada olanı konuşurken kulübün nasıl düşündüğünü unutmasıdır.